Schadelijke stoffen

Schadelijken stoffen zijn de gevaarlijke stoffen die de Noordzee bereiken vanaf het land, meer bepaald door rivieren of die rechtstreeks in zee belanden. Ook de atmosferische inbreng, de activiteiten op zee en de lozingen afkomstig van de scheepvaart maken hier deel van uit. Het is duidelijk dat voor België de Schelde, met een gemiddeld debiet van 104 m³/s, de belangrijkste inbreng van contaminanten via de rivieren in de Noordzee vertegenwoordigt. België heeft geen directe – industriële of andere – lozingen in zee.

Enkele voorbeelden van schadelijke stoffen:

• Zware metalen: uit een recente inventarisatie van de inbreng van gevaarlijke stoffen in het 'North Sea Quality Status Report 2000' van de OSPAR Commissie blijkt dat de concentraties en de aanvoer van de zware metalen cadmium, kwik en lood in de Noordzee afnemen.
• TBT: Tributyltin is een stof die de aangroei van organismen op scheepsrompen tegen gaat (antifouling). Deze stof wordt in grote hoeveelheden aangetroffen in de havens en vaarroutes. De impact van TBT is vooral zichtbaar bij purperslakken. Daar veroozaakt TBT hormonale problemen waardoor de wijfjes mannelijke geslachtskenmerken krijgen (imposex) en de voortplanting in het gedrang komt.
  Het gebruik van verf met TBT is sinds 1990 verboden op de rompen van schepen kleiner dan 25 m. Op 5 oktober 2001 werd in London na afloop van een 5-daagse diplomatieke conferentie het “Internationaal Verdrag inzake de controle van schadelijke aangroeiwerende systemen op schepen” goedgekeurd. Hierdoor wordt het vanaf 1 januari 2003 wereldwijd verboden om TBT nog op schepen te gebruiken en vanaf 1 janurai 2008 moet alle TBT van de scheepsrompen verwijderd zijn. Het Verdrag wordt van kracht 12 maanden nadat 25 Staten die 25% van de wereldhandelsvloot vertegenwoordigen, het geratificeerd hebben. Dit is momenteel nog niet het geval. Evenwel heeft de Europese Unie met richtlijn EG/2002/62 van 09.07.02 reeds aan haar lidstaten een verbod opgelegd om TBT nog op de markt te brengen en is een wetgeving in voorbereiding om het verbod op de aanwezigheid van TBT op scheepsrompen reeds van kracht te maken in haar lidstaten.
• PCB's: Hoewel de inbreng van PCBs, een andere zorgwekkende organische stof, vooral voor 1980 plaatsvond, is er slechts een relatief kleine vermindering van de concentraties in de Noordzee te zien. Dit is vooral toe te schrijven aan het zeer persistente karakter van PCBs. Ook DDT, waarvan het gebruik al tientallen jaren in Europa verboden is, wordt plaatselijk nog in grote concentraties gevonden.